Azərbaycan səfəri yalnız tarixi şəhərləri, təsirli memarlığı və Xəzər dənizi mənzərələri ilə deyil, zəngin mətbəx mədəniyyəti ilə də unudulmaz təcrübəyə çevrilə bilər. Qafqaz, Anadolu, İran və Mərkəzi Asiya mətbəx mədəniyyətlərinin kəsişməsində formalaşan Azərbaycan mətbəxi ət yeməklərindən xəmir xörəklərinə, plovlardan şorbalara qədər olduqca geniş çeşidə malikdir.
Türkiyədən gələn ziyarətçilər üçün bir çox yeməyin adı və ya istifadə olunan ərzaqlar tanış gələ bilər. Lakin Azərbaycana xas bişirmə üsulları, ədviyyatlar, regional reseptlər və təqdimat formaları bu yeməklərə fərqli xarakter qazandırır. Xüsusilə Bakıda ənənəvi Azərbaycan mətbəxini dada biləcəyiniz çoxsaylı restoranlar mövcuddur.
Bəs Azərbaycanda nə yemək olar? Azərbaycan səfəriniz zamanı hansı ənənəvi yeməkləri mütləq dadmalısınız? Budur, Azərbaycan yeməkləri arasında seçilən və səfəriniz zamanı dadmalı olduğunuz 12 ənənəvi ləzzət.
1. Plov
Plov Azərbaycan mətbəxinin ən mühüm və ən məşhur yeməklərindən biridir. Düyünün əsas rol oynadığı bu ənənəvi yeməyin müxtəlif ərzaqlar və bişirmə üsulları ilə hazırlanan çoxsaylı növləri mövcuddur. Azərbaycanda xüsusi günlərdən ailə süfrələrinə qədər müxtəlif vaxtlarda plova rast gələ bilərsiniz.
Azərbaycan plovunu fərqləndirən xüsusiyyətlərdən biri düyünün hazırlanma və təqdim olunma üsuludur. Düyü dənə-dənə bişirilərkən yanında quzu və ya mal əti, şabalıd, quru meyvələr və müxtəlif ətirli ərzaqlardan istifadə edilə bilər. Zəfəran da bəzi plov növlərinə xarakterik rəng və ətir verir.
Plov tək bir reseptdən ibarət olmadığı üçün Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində fərqli növlərinə rast gəlmək mümkündür. Ənənəvi Azərbaycan mətbəxini kəşf etməyə başlamaq istəyirsinizsə, plov siyahınızın ilk sıralarında olmalıdır.
2. Şah Plov
Plovun ən diqqətçəkən növlərindən biri olan Şah Plov həm dadı, həm də təqdimatı ilə Azərbaycan süfrələrinin ən möhtəşəm yeməklərindən biridir. Xüsusilə xüsusi günlərdə və qonaqlıq süfrələrində təqdim olunan bu yemək xaricindəki xırtıldayan təbəqəsi ilə klassik plovlardan asanlıqla fərqlənir.
Şah Plov hazırlanarkən düyü və içlik nazik lavaşa bənzər xəmir təbəqəsinin içərisinə yerləşdirilərək bişirilir. Bişdikdən sonra xarici hissəsi qızılı rəngdə, xırtıldayan qabığa çevrilir. Kəsildikdə isə içərisindəki plov və digər ərzaqlar ortaya çıxır.
Reseptə görə ət, şabalıd, kişmiş, quru ərik və müxtəlif ərzaqlardan istifadə edilə bilər. Ənənəvi yeməkləri fərqli təqdimatda dadmaq istəyənlər üçün Şah Plov Azərbaycanda yeyilməli yeməklər arasında xüsusi yer tutur.
3. Düşbərə
Düşbərə Azərbaycan mətbəxinin ən sevilən ənənəvi şorbalarından biridir. Kiçik xəmir parçalarının içərisinə qiyməli içlik qoyulması və daha sonra ət suyunda bişirilməsi ilə hazırlanır.
Görünüşcə kiçik xəngəlləri xatırladan düşbərənin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri xəmir parçalarının çox kiçik hazırlanmasıdır. Buna görə ənənəvi düşbərə hazırlamaq səbir və əl bacarığı tələb edir.
Ət suyunun ətri ilə birləşən kiçik xəmir parçaları xüsusilə sərin günlərdə doyurucu başlanğıc təqdim edir. Süfrəyə verilərkən sirkə, sarımsaq və ya müxtəlif göyərtilərlə dadı zənginləşdirilə bilər. Bakıda ənənəvi Azərbaycan yeməkləri təqdim edən restoranlarda rastlaşa biləcəyiniz ləzzətlərdən biridir.
4. Qutab
Azərbaycanda tez hazırlanan və ənənəvi bir ləzzət dadmaq istəyirsinizsə, qutab yaxşı seçim ola bilər. Nazik açılmış xəmirin içərisinə müxtəlif içliklərin yerləşdirilməsi ilə hazırlanan qutab sac üzərində bişirilən ənənəvi xəmir yeməyidir.
Qutabın qiyməli, göyərtili, pendirli və müxtəlif regional ərzaqlarla hazırlanan növləri mövcuddur. Nazik xəmiri sayəsində ağır olmaması onu həm başlanğıc, həm də ara yemək kimi uyğun edir.
Təqdim edilərkən üzərinə sumaq səpilə və yanında qatıq kimi əlavələr verilə bilər. Xüsusilə İçərişəhər kimi Bakının turistik bölgələrində ənənəvi restoranların menyularında qutab növlərinə tez-tez rast gəlmək mümkündür.
5. Yarpaq Dolması
Türkiyədən gələn ziyarətçilərə kifayət qədər tanış görünə biləcək yeməklərdən biri yarpaq dolmasıdır. Üzüm yarpaqlarının içərisinə qiyməli içlik qoyularaq bükülməsi ilə hazırlanan bu ənənəvi yemək Azərbaycan mətbəxində mühüm yer tutur.
Azərbaycan üsulu yarpaq dolmasında ət, düyü və müxtəlif ətirli göyərtilərdən ibarət içlik istifadə edilə bilər. Dolmalar adətən kiçik ölçüdə bükülür və bişirildikdən sonra qatıqla təqdim edilə bilər.
Reseptlər bölgələrə və ailə ənənələrinə görə fərqlənə bilər. Buna görə Azərbaycan səfəriniz zamanı müxtəlif restoranlarda daddığınız dolmaların dadında və hazırlanma üsulunda kiçik fərqlərlə qarşılaşa bilərsiniz.
6. Üç Bacı Dolması
Üç Bacı Dolması Azərbaycan mətbəxinin həm rəngarəng, həm də doyurucu ənənəvi yeməklərindən biridir. Yeməyin adı “üç bacı” mənasını verir və reseptdə istifadə olunan üç əsas tərəvəzi ifadə edir.
Ənənəvi olaraq badımcan, pomidor və bibərin içərisinə qiyməli içlik doldurularaq hazırlanır. Üç tərəvəzin birlikdə bişirilməsi nəticəsində fərqli dadlar eyni boşqabda birləşir.
Xüsusilə tərəvəz və ətin birlikdə istifadə olunduğu ənənəvi Qafqaz yeməklərini sevirsinizsə, Üç Bacı Dolması dada biləcəyiniz seçimlərdən biridir. Rəngarəng görünüşü də onu Azərbaycan süfrələrinin diqqətçəkən yeməklərindən birinə çevirir.
7. Piti
Piti xüsusilə Şəki ilə əlaqələndirilən ənənəvi Azərbaycan yeməklərindən biridir. Uzun müddət bişirilməsi və doyurucu olması ilə seçilən yemək ənənəvi olaraq kiçik saxsı qablarda hazırlanır.
Pitinin əsas ərzaqları arasında quzu əti və noxud yer alır. Reseptə görə şabalıd, ədviyyatlar və müxtəlif regional ərzaqlardan da istifadə edilə bilər. Yavaş bişirmə üsulu sayəsində ətin və digər ərzaqların dadı bir-birinə qarışır.
Pitinin təqdim olunması və yeyilmə üsulu da yeməyin özü qədər maraqlıdır. Ənənəvi təqdimatda yeməyin suyu və bərk hissələri müxtəlif mərhələlərdə yeyilə bilər. Şəki səfəri planlaşdırırsınızsa, yerli piti təcrübəsini proqramınıza əlavə edə bilərsiniz.
8. Ləvəngi
Azərbaycanın xüsusilə cənub bölgələri ilə əlaqələndirilən ləvəngi özünəməxsus içliyi ilə hazırlanan ənənəvi yeməklərdən biridir. Toyuq və ya balıqdan hazırlana bilən ləvəngi zəngin dadı ilə digər yeməklərdən fərqlənir.
İçlikdə qoz, soğan və müxtəlif regional dadlandırıcılardan istifadə edilə bilər. Qarışıq toyuq və ya balığın içinə doldurulduqdan sonra sobada bişirilir. Qozun zəngin ətri digər ərzaqlarla birləşərək şirin, turş və duzlu dadların birlikdə hiss olunduğu özünəməxsus ləzzət yaradır.
Azərbaycan mətbəxinin regional fərqlərini kəşf etmək istəyən ziyarətçilər üçün ləvəngi mütləq dadılmalı yeməklərdən biri hesab edilə bilər.
9. Bozbaş
Bozbaş Azərbaycan mətbəxinin ənənəvi və doyurucu ət yeməklərindən biridir. Müxtəlif bölgələrdə fərqli reseptləri mövcuddur və əsasən quzu əti, noxud və müxtəlif tərəvəzlərlə hazırlanır.
Uzun müddət bişirilməsi sayəsində ətin dadı yeməyin suyuna keçir, noxud və digər ərzaqlar isə doyurucu quruluş yaradır. Bəzi reseptlərdə kartof və müxtəlif ətirli ərzaqlardan da istifadə edilə bilər.
Daha ənənəvi, ev yeməyi üslubunda Azərbaycan ləzzətləri axtarırsınızsa, bozbaş yaxşı seçim ola bilər. Sərin havalarda isti və doyurucu əsas yemək istəyənlər üçün də uyğundur.
10. Kabab
Ət yeməklərinin mühüm yer tutduğu Azərbaycan mətbəxində kabab növləri də olduqca məşhurdur. Quzu, mal və ya toyuq ətindən hazırlanan müxtəlif kabablarla yanaşı qiymədən hazırlanan növlər də mövcuddur.
Ətlər şişlərə düzülərək köz üzərində bişirilə və yanında pomidor, bibər, soğan, göyərti və ya lavaşla təqdim edilə bilər. İstifadə olunan ətin növünə və hazırlanma üsuluna görə kababların dadı dəyişir.
Bakıda həm müasir, həm də ənənəvi restoranlarda müxtəlif kabab növlərini tapa bilərsiniz. Xüsusilə böyük qrupla yemək yeyirsinizsə, bir neçə növ kabab sifariş edib paylaşaraq eyni yemək zamanı fərqli növləri dada bilərsiniz.
11. Kükü
Kükü Azərbaycan mətbəxinin göyərti əsaslı ənənəvi yeməklərindən biridir. Yumurta və bol miqdarda təzə göyərti ilə hazırlanması onu siyahıdakı daha ağır ət yeməklərinə yüngül alternativə çevirir.
Keşniş, şüyüd və müxtəlif təzə göyərtilər reseptlərdə istifadə edilə bilər. Ərzaqlar yumurta ilə qarışdırıldıqdan sonra tavada və ya müxtəlif üsullarla bişirilir. Nəticədə ətirli və zəngin göyərti dadına malik yemək əldə edilir.
Kükü səhər yeməyində, başlanğıc kimi və ya digər yeməklərin yanında təqdim edilə bilər. Azərbaycan mətbəxinin yalnız ət yeməklərindən ibarət olmadığını görmək istəyənlər üçün ənənəvi seçimlərdən biridir.
12. Paxlava
Azərbaycan mətbəxindəki qastronomik səyahəti şirin bir ləzzətlə tamamlamaq istəyənlərin dada biləcəyi seçimlərdən biri paxlavadır. Türkiyə paxlavası ilə oxşarlıqları olsa da, Azərbaycan paxlavası hazırlanması, görünüşü və regional növləri ilə özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir.
Nazik xəmir təbəqələri, çərəzlər və şərbətlə hazırlanan şirniyyat adətən romb formasındakı xarakterik görünüşü ilə seçilir. Reseptə görə qoz, fındıq və digər çərəzlərdən istifadə edilə bilər.
Paxlava xüsusilə bayramlar və xüsusi günlərlə əlaqələndirilən ənənəvi şirniyyatlardan biridir. Azərbaycan çayı ilə təqdim edildikdə ölkənin çay və şirniyyat mədəniyyətini eyni anda yaşamaq imkanı verir.
Azərbaycan Səhər Yeməyində Nə Yeyilir?
Azərbaycanda nə yemək olar? sualını yalnız nahar və şam yeməyi ilə məhdudlaşdırmaq olmaz. Azərbaycan səhər yeməyi də ölkənin qastronomiya mədəniyyətini kəşf etmək üçün gözəl fürsətdir.
Ənənəvi səhər süfrələrində pendir növləri, kərə yağı, bal, qaymaq, yumurta, təzə çörək və yerli məhsullara rast gəlmək mümkündür. Pomidor, xiyar və təzə göyərtilər də süfrəyə əlavə oluna bilər. Bölgəyə və məkana görə səhər yeməyində təqdim olunan məhsullar dəyişə bilər.
Səhər yeməyinin əvəzolunmaz hissələrindən biri çaydır. Azərbaycanda çay yalnız səhər yeməyində deyil, günün müxtəlif saatlarında sosial həyatın mühüm hissəsi kimi içilir.
Azərbaycan Çay Mədəniyyəti
Azərbaycan səfərində mütləq yaşanmalı ənənələrdən biri də Azərbaycan çay mədəniyyətidir. Çay ənənəvi olaraq armudu adlanan stəkanlarda təqdim edilir.
Çayın yanında müxtəlif mürəbbələr, şirniyyatlar, çərəzlər və ya desertlər verilə bilər. Bəzi ənənəvi təqdimatlarda çayın yanında mürəbbə yemək xüsusilə diqqətçəkən təcrübədir.
Bakıda, xüsusilə İçərişəhər və şəhərin müxtəlif bölgələrində ənənəvi çay təcrübəsi yaşaya biləcəyiniz məkanlar mövcuddur. Gərgin şəhər gəzintisindən sonra çay fasiləsi vermək Azərbaycan mədəniyyətini gündəlik həyatın içində yaşamağın xoş yollarından biridir.
Bakıda Azərbaycan Yeməklərini Harada Dadmaq Olar?
Bakı Azərbaycan mətbəxini kəşf etmək üçün ən çox seçimin olduğu şəhərlərdən biridir. Xüsusilə İçərişəhər, Nizami küçəsi və Fəvvarələr Meydanı ətrafında ənənəvi Azərbaycan yeməkləri təqdim edən çoxsaylı restoran tapa bilərsiniz.
İçərişəhərdəki restoranlar tarixi atmosferi sayəsində yemək təcrübəsini şəhər gəzintisinin bir hissəsinə çevirə bilər. Şəhər mərkəzindəki müasir restoranlarda isə ənənəvi reseptlərin fərqli təqdimatlarını görmək mümkündür.
Restoran seçərkən menyuda yalnız kabab növlərinə deyil, plov, düşbərə, qutab, dolma, piti və digər regional yeməklərin də olub-olmadığına diqqət edə bilərsiniz. Beləliklə, bir yemək zamanı Azərbaycan mətbəxinin müxtəlif tərəflərini dada bilərsiniz.
Azərbaycan Mətbəxində Ət və Ədviyyat İstifadəsi
Ənənəvi Azərbaycan yeməkləri arasında quzu və mal əti mühüm yer tutur. Bununla yanaşı, ölkənin müxtəlif bölgələrində toyuq, balıq, tərəvəzlər, paxlalılar və çoxsaylı təzə göyərtilər də mətbəxin əsas tərkib hissələrindəndir.
Azərbaycan yeməklərində dad yalnız çoxlu ədviyyat istifadəsindən yaranmır. Zəfəran, sumaq və müxtəlif ətirli otlarla yanaşı şabalıd, quru meyvələr, qoz və nar kimi ərzaqlar da yeməklərə müxtəlif dad qatları əlavə edə bilər.
Xüsusilə bəzi plov və ət yeməklərində şirin və duzlu dadların birlikdə istifadə olunması Azərbaycan mətbəxinin diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biridir.
Vegetarianlar Azərbaycanda Nə Yeyə Bilər?
Azərbaycan mətbəxində ət mühüm yer tutsa da, ət yeməyən ziyarətçilər üçün də müxtəlif alternativlər mövcuddur. Göyərtili qutab, kükü, tərəvəz yeməkləri, salatlar və müxtəlif qəlyanaltılar seçimlər arasında ola bilər.
Lakin bəzi tərəvəz və xəmir yeməklərində ət suyu və ya heyvan mənşəli məhsullar istifadə edilə bildiyindən vegetarian və ya vegan qidalanırsınızsa, sifariş verməzdən əvvəl yeməyin tərkibini soruşmaq faydalıdır.
Azərbaycanda Şirniyyat Olaraq Nə Yemək Olar?
Paxlavadan əlavə Azərbaycan mətbəxində müxtəlif ənənəvi şirniyyat və xəmir məmulatları mövcuddur. Bunlardan biri şəkərburadır. İçərisində çərəzli içlik olan və üzərindəki ənənəvi naxışlarla seçilən şəkərbura xüsusilə Novruz dövrünün simvolik ləzzətlərindən biridir.
Müxtəlif bölgələrdə özünəməxsus şirniyyat növlərinə rast gəlmək mümkündür. Bakıda ənənəvi şirniyyatları Azərbaycan çayı ilə birlikdə dadaraq yeməkdən sonra daha yerli qastronomik təcrübə yaşaya bilərsiniz.
Azərbaycanda Yemək Yeyərkən Nələrə Diqqət Etmək Lazımdır?
Azərbaycan mətbəxini kəşf edərkən porsiyaların və təqdimat formalarının restorandan restorana dəyişə biləcəyini nəzərə ala bilərsiniz. Bir neçə ənənəvi yemək dadmaq istəyirsinizsə, xüsusilə qrup şəklində səyahət zamanı yeməkləri paylaşmaq müxtəlif ləzzətləri sınamağı asanlaşdıra bilər.
Piti kimi bəzi ənənəvi yeməklərin özünəməxsus yeyilmə qaydaları mövcuddur. Belə yemək sifariş etdikdə xidmət personalından onun ənənəvi olaraq necə yeyildiyini soruşmaq təcrübəni daha maraqlı edə bilər.
Restoranların menyuları, qiymətləri və iş saatları dəyişə bildiyindən xüsusi olaraq getmək istədiyiniz məkan varsa, ziyarətdən əvvəl aktual məlumatları yoxlamaq faydalıdır.
Azərbaycan Mətbəxini Kəşf Etmədən Geri Dönməyin
Azərbaycan mətbəxi ölkənin tarixini və mədəni müxtəlifliyini kəşf etməyin ən dadlı yollarından biridir. Plov və Şah Plov ənənəvi süfrələrin zənginliyini əks etdirərkən, düşbərə və qutab gündəlik mətbəx mədəniyyətinin sevilən nümunələrini təqdim edir. Piti və ləvəngi kimi regional yeməklər isə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrinin qastronomik zənginliyini ortaya qoyur.
Şirniyyatlarda paxlava və şəkərbura, içkilərdə isə ənənəvi çay mədəniyyəti bu qastronomik təcrübəni tamamlayır. Xüsusilə Bakı səfəri zamanı tarixi və turistik məkanları kəşf edərkən günün müxtəlif yeməklərini ənənəvi Azərbaycan mətbəxinə ayırmaq səfərinizi daha zəngin edə bilər.
Azərbaycanda nə yemək olar? deyə düşünürsünüzsə, plov, Şah Plov, düşbərə, qutab, yarpaq dolması, Üç Bacı Dolması, piti, ləvəngi, bozbaş, kabab, kükü və paxlava ilə başlaya bilərsiniz. Bu 12 ənənəvi ləzzət Azərbaycan mətbəxinin müxtəlif tərəflərini tanımaq və səfərinizə qastronomik təcrübə əlavə etmək üçün gözəl başlanğıcdır.
